Alweer openliggende straten


Alweer openliggende straten

'In april ging de schop in de grond voor de aanleg van het coöperatieve warmtenet in het centrum van Terheijden. Het gaat om het allereerste coöperatieve warmtenet in Nederland dat nieuw aangelegd wordt. Een nieuwe ontwikkeling in ons land, waarbij inwoners zelf eigenaar worden van een net.' Zo meldde het Traais Energie Collectief. De daarmee gepaard gaande ongemakken nemen we maar voor lief. Wat dat betreft is dit niet de eerste keer dat doorgaande straten een tijdje open liggen.

WATERLEIDING vanaf 1924

Op het platteland haalde men vroeger water uit een eigen diepe waterput, die een redelijke kwaliteit drinkwater leverde. In Terheijden heeft een dorpspomp bij het Dorpsplein gestaan. Ook zag men een waterpomp binnen in de keuken. Daar ging in 1918 verandering in komen.

'Op 21 Juni 1918 kon notaris A. W. Scholten te Oudenbosch de acte van oprichting passeeren der N.V. Waterleiding Mij. Noord-West-Brabant, waarbij acht gemeenten voor ƒ 396.500 in het maatschappelijk kapitaal van ƒ 550.000 deelnamen. Het waren de gemeenten: Dinteloord, Fijnaart, Hooge en Lage Zwaluwe, Oudenbosch, Standdaarbuiten, Terheijden, Willemstad en Zevenbergen, die tot de eerste contractanten behoorden.' (Bron: De Maasbode 30-12-1924)

Aan het eind van de Brandestraat kwam in 1915 een watertoren met bovenin een groot waterreservoir. Van daaruit werden waterleidingen aangelegd naar de naburige dorpen en daar ging nogal wat tijd overheen. Pas in 1924 werd door de gemeente Terheijden het volgende bekend gemaakt: 'Ter secretarie dezer gemeente zijn kosteloos verkrijgbaar gesteld de voorwaarden voor de levering van water en formulieren tot het aanvragen van aansluitingen bij de waterleiding.'

RIOLERING vanaf 1967

De riolering maakt een noodzakelijk onderdeel uit van onze leefwereld. Al ons afvalwater, uit de keuken, badkamer, toilet enz, en het regenwater, vloeien erin weg. Maar ruim een halve eeuw geleden was dat nog totaal anders.

Hoe ging dit dan vroeger? Regenwater werd opgevangen in een waterput en gebruikt om de stoep te schuren en de groentetuin water te geven. Het afwaswater uit de keuken liep in een putje met een zandbodem of werd naar een greppeltje in de groentetuin ('d’n hof') geleid. Daarin werd ook de teil met badwater geleegd. Het oude toilet, de zogenaamde 'plee', had een eigen afvalput. Wanneer deze 'beerput' vol was, werd die leeg geschept. Dat werd gedaan met een schepemmer aan een lange steel. De 'beer' werd dan over de groentetuin verdeeld als vloeibare mest. Vanwege de stank deed mijn vader dat ‘s avonds laat. Woningen die geen achtertuin hadden, zoals in de Dorpsstraat en de Brouwerijstraat lieten het afvalwater afvloeien in de sloot langs de Onderdijk en deels in de Parallelweg. Dat waren toen in feite open riolen, die ook het regenwater moesten opnemen.

Langs de zijstraten lagen overal sloten of greppels. In de Nieuwstraat lag een greppel in het midden. Bij de naoorlogse nieuw gebouwde huizen vooraan in de Wagenstraat en in de Van Schendelstraat, was al wel een vorm van riolering en die mondde eerst uit in een sloot bij de samenkomst van deze twee straten. Ook de twee melkfabrieken loosden hun wit gekleurd afvalwater in de natuur.

In de doorgaande weg in Terheijden is de riolering in 1967 aangelegd. Het Wagenbergse rioleringsplan stond toen als nummer één op de provinciale urgentielijst, maar het dorp moest nog enkele jaren wachten. De start in Wagenberg was in november 1972 te lezen in Dagblad De Stem: 'Nabij het Wit Huis wordt een pompstation gebouwd, dat, via een persleiding, in verbinding staat met een gemaal in de Molenstraat in Terheijden.' De eerste fase van het Wagenbergse rioleringsplan betrof de Withuisstraat tot aan de Vogelstraat. In december 1973 verscheen in de krant: 'Volgend jaar riolering in de kom van Wagenberg'. De werkzaamheden brachten veel ongemakken met zich mee, want de doorgaande weg lag bijna over de hele breedte open en dat duurde vele maanden.

In de Kerkstraat is de riolering pas in de zomer van 1978 voltooid. De sloot langs het onverhard laatste gedeelte is een restant van het slootje dat ooit langs heel de Kerkstraat heeft gelegen. De Bredase fotograaf Johan van Gurp maakte destijds fotoseries van de werkzaamheden, waarvan enkele foto’s in Dagblad De Stem te zien waren. Zijn foto’s zijn nu te bekijken op de website van  http://stadsarchief.breda.nl

HERINRICHTING DORPSKOMMEN vanaf 1991

In meerdere periodes zijn de doorgaande wegen van nieuwe bestrating voorzien. Met name in Wagenberg is er veel gedaan. Daar zijn toen zogenaamde 'fluisterstenen' gelegd en is de 30 km-zone ingevoerd.

Bij het begin van de Brouwerijstraat staat nu een boom met daaromheen een zitbank; daar komen maar liefst 5 straten samen. Een al eeuwenoude vijfsprong ligt daar. Bij het planten van die boom kwamen Sinterklaas en Zwarte Piet helpen. Na de voltooiing van de herinrichting hielpen de kinderen van basisschool De Elsenhof met het verwijderen van de wegversperringen. En onder de vrolijke noten van de vrouwenband ‘'Agge mar bekend Band’ liepen ze langs de burgemeester, die met megafoon een toespraak hield, weer terug naar school.

WARMTENET – RIOLERING – ENZ. vanaf 2019

In combinatie met andere werkzaamheden, zoals vernieuwing van de riolering en bestrating,wordt een warmte-net aangelegd in Terheijden. Het is een uitgebreid proces en zal lange tijd duren tot het hele dorp is aangesloten.

Zie hierover: Traais Energie Collectief  https://traaisenergiecollectief.nl

Lokaal opgewekte energie

De energie wordt lokaal opgewekt, in de directe omgeving. Met energie uit de Mark, aardwarmte uit de Bergen, een eigen windmolen op de Noord en een uniek zonnepark, is de puzzel compleet en hebben we genoeg energie voor iedereen in Terheijden.

Terheijden energieneutraal

Het Traais Energie Collectief is een initiatief van en voor mensen uit Terheijden. We gaan onze eigen, duurzame energie opwekken en maken Terheijden als eerste dorp in Brabant energieneutraal. We worden eigenaar van windmolens, zonnepanelen en geothermie.

Johan van der Made.

Beelden bij dit artikel